Skip to content

น้ำหนัก

February 10th, 2014

Webmaster

น้ำหนัก

ระบบหมุนเวียนของน้ำในร่างกายมีความสำคัญมาก เพราะนอกจาก น้ำจะเป็นส่วนประกอบส่วนใหญ่ของเซลล์ในร่างกาย มีหน้าที่ในการที่ทำให้ เซลล์และอวัยวะต่าง ๆ ทำหน้าที่ได้เป็นปกติสมบูรณ์แล้ว น้ำยังมีหน้าที่ นำพาของเสียออกจากร่างกายทางปัสสาวะผ่านไต อีกด้วย เราจะเห็นได้ ชัดเจนในคนที่มีไตวายไม่มีปัสสาวะ มีของเสียคั่งในร่างกาย จะมีผิวหนังดำ คล้ำจนในที่สุดต้องมีการฟอกไต ล้างเอาของเสียและน้ำออกทางร่างกาย แทนไต

การหมุนเวียนของน้ำมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับปริมาณ “เกลือ” ใน ร่างกาย เกลือนี้หมายถึง เกลือแกง หรือโซเดียมคลอไรด์ ซึ่งพบได้ในอาหารที่มี รสเค็ม และอาหารที่มีรสจัด ๆ ไม่ว่าอาหารจานนั้นจะมีรสเผ็ด เปรี้ยว หรือ หวานนำ นอกจากนี้ เกลือยังมีอยู่มากในอาหารแห้ง อาหารดอง อาหาร สำเร็จรูป อาหารขบเคี้ยวเกือบทุกประเภท เพราะ เกลือเป็นส่วนประกอบที่สำคัญที่ทำให้อาหารเหล่านี้ไม่บูดไม่เสีย

เกลือมีคุณสมบัติที่ดึงดูดน้ำ ซึ่งเราจะเห็นได้จากถ้าวันใดเรา รับประทานเค็มมาก ๆ ก็จะทำให้เราต้องดื่มน้ำมากขึ้นเป็นพิเศษ ยิ่งไป กว่านั้นถ้าได้เกลือมาก ๆ จนไตไม่สามารถขับเกลือออกไปได้เร็วพอ ก็ จะทำให้วันต่อ ๆ ไปมีอาการบวม ๆ ตึง ๆ ที่หลังเท้าหรือหน้าแข้งทั้ง สองข้างได้ ที่เป็นเช่นนี้เพราะเกลือที่ค้างอยู่ (ไตขับออกไปได้ไม่เร็วพอ) จะ ดึงดูดน้ำให้คั่งในร่างกายด้วย ทำให้เกิดอาการบวมน้ำ ในขณะเดียวกัน ถ้า น้ำนั้นค้างอยู่ในระบบการไหลเวียนและหลอดเลือด (เปรียบเหมือนน้ำที่มี อยู่ในท่อ ส่วนน้ำที่ทำให้บวมนั้นเปรียบเหมือนน้ำที่ค้างเฉอะแฉะอยู่ข้างถนน ตามพื้นดิน) ก็จะทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตสูงได้ ดังนั้นในคนที่มีภาวะ ความดันโลหิตสูง ถ้าคืนไหนไปกินเลี้ยงมา ได้เกลือจากอาหาร (ทั้งที่รู้และ ไม่รู้สึกถึงรสเค็ม) มากกว่าปกติแล้ว วันรุ่งขึ้นก็อาจจะมีความดันโลหิตสูงขึ้นได้

เรื่องเกลือกับน้ำเปรียบเหมือนเหตุและผล โดยมีอวัยวะคือไตเป็นปัจจัย เสริม ถ้าไตทำงานได้ดีการขับถ่ายเกลือและน้ำปกติ ปริมาณสัดส่วน เกลือกับน้ำในร่างกายก็จะเป็นปกติ เมื่อเราวัดปริมาณความเข้มข้นของ เกลือในเลือด (ความเข้มข้นคือ การวัดสัดส่วนของเกลือและน้ำทาง หนึ่ง) ก็จะคงที่

ไตเราเมื่ออายุมากขึ้นก็จะทำงานได้น้อยลงเรื่อย ๆ ตามอายุ ถึงแม้การ ตรวจเลือดดูการทำงานของไตจะให้ผลเป็นปกติก็ตาม มีคนไข้ความดันโลหิต สูงที่เคร่งครัดเรื่องการควบคุมความเค็มในอาหารมากพร้อมกับการทานยาขับ ปัสสาวะเพื่อควบคุมความดัน ทำให้สมดุลของการควบคุมสัดส่วนของเกลือ และน้ำในร่างกายเสียไป มีผลทำให้มีระดับเกลือในเลือดต่ำ ส่งผลต่อการ ทำงานของสมอง กล้ามเนื้อและลำไส้ ทำให้เกิดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อ กระตุกบางครั้ง มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ซึม ไม่รู้สึกตัวหรืออาจถึงชักได้

คนไข้โรคหัวใจ โดยเฉพาะพวกที่มีหัวใจล้มเหลว การควบคุม ปริมาณน้ำในร่างกายมีความสำคัญมาก ดังนั้น หมอจะให้เริ่มด้วยการควบคุมอาหารและอาหารที่มีรสเค็มจัด (ปริมาณเกลือ) ความเค็มในอาหาร ก่อน เนื่องจากโดยปกติแล้วถ้าร่างกายไม่ได้รับปริมาณเกลือที่มากเกินแล้ว ไต ก็สามารถขับน้ำที่อาจจะได้มากเกินไปเล็ก ๆ น้อย ๆ ได้เพียงพอ โดยเฉพาะ ในระยะแรก พูดง่าย ๆ คือว่า การควบคุมปริมาณเกลือมีความสำคัญ มากกว่าการควบคุมปริมาณน้ำที่ดื่มกันในภาวะหัวใจล้มเหลวระยะ ต้น ๆ ที่ไตยังทำงานได้เป็นปกติ

การควบคุมความเค็มมีความสำคัญมากกว่าการควบคุมปริมาณน้ำ แต่ การควบคุมปริมาณเกลือนั้นก็ทำได้ไม่ง่ายนัก เพราะในอาหารมีเกลือแทรกอยู่ ในเนื้อสัตว์บางประเภทด้วย ดังนั้น หมอที่ดูคนไข้ภาวะหัวใจล้มเหลวที่ต้องการ ควบคุมปริมาณเกลือ จึงใช้วิธีติดตามดูปริมาณน้ำในร่างกายคนไข้ว่า มีเกิน หรือไม่ ด้วยการให้คนไข้ชั่งน้ำหนักเป็นประจำ โดยอาศัยหลักที่ว่า น้ำ 1 ลิตร หนัก 1 กิโลกรัมนั่นเอง

โดยปกติคนเราจะมีน้ำหนักเปลี่ยนแปลงได้วันละไม่เกินครึ่ง กิโลกรัม หรือแค่ 5 ขีดเท่านั้น ถ้าเราชั่งน้ำหนักเวลาเดียวกันทุกวัน น้ำหนัก ไม่ควรเปลี่ยนแปลงเกินนี้ แต่ถ้าน้ำหนักเปลี่ยนแปลงมากกว่านี้ ก็คือว่า มี น้ำเกินค้างอยู่ในร่างกาย (หรือในทางตรงกันข้ามก็อาจจะขาดน้ำ) เช่น ปกติ น้ำหนัก 60 กิโลกรัม ถ้าชั่งได้ 60.5 กิโลกรัม ก็ถือว่าอยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ แต่ถ้าได้ 61.5 กิโลกรัม อันนี้แสดงว่า มีน้ำคั่งอยู่ในตัวประมาณ 1.5 ลิตร

การที่ให้ชั่งน้ำหนักเวลาเดียวกันนั้น ไม่ได้หมายถึงว่าชั่ง 8 โมงเช้า ก็ ต้องชั่ง 8 โมงเช้าทุกวัน แต่หมายถึง เวลาเดียวกับกิจวัตรประจำวัน เช่น ถ้า ชั่งน้ำหนักก่อนอาหารเช้า หลังถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะ ก็ต้องชั่งวันต่อไป ก่อนอาหารเช้า หลังถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะ ซึ่งบางครั้งทำได้ยาก หมอจึง มักแนะนำให้คนไข้ชั่งเพียงแค่ก่อนอาหารเช้าหลังถ่ายปัสสาวะตอนตื่นนอนก็ พอ เพื่อจะได้ไม่ต้องมีปัจจัยว่า เช้านั้นกินอาหารเช้ามากหรือน้อย แต่ที่ให้ชั่ง หลังปัสสาวะนั้นเพราะปริมาณน้ำปัสสาวะมีผลต่อน้ำหนักได้

เรื่องน้ำกับน้ำหนักนี้ จะเห็นได้ชัดจากพวกนักมวยหรือนักกีฬาที่ต้องทำน้ำหนักให้พอดีอยู่ในรุ่นของตัวเอง เวลาชั่งน้ำหนักก่อนแข่งขันนอกจากจะต้อง ใส่เสื้อผ้าให้บางเบาแล้ว ยังมักจะต้องไปปัสสาวะให้เรียบร้อยก่อน และในราย ที่น้ำหนักยังเกินรุ่นของตัวเองอยู่ ก็ต้องออกกำลังกาย ใส่เสื้อผ้าให้อุ่น ๆ เพื่อ ให้เหงื่อออกมาก ๆ บางคนถึงขนาดรับประทานยาขับปัสสาวะเพื่อให้ร่างกาย ขับน้ำออกไปให้ได้มากโดยเร็วที่สุดเพื่อลดน้ำหนักลง

เพราะฉะนั้นน้ำหนักที่เปลี่ยนแปลงเร็ว ๆ ภายใน 2-3 วัน หรือบางครั้ง เป็นชั่วโมงนั้น คือ การเปลี่ยนแปลงปริมาณน้ำในร่างกาย ถ้าน้ำหนักลด 1 กิโลกรัม ใน 1 วันหรือแม้แต่ 1 สัปดาห์ ส่วนใหญ่มักจะเกิดจากการสูญเสีย น้ำของร่างกายมากกว่า ไม่ใช่การลดลงของปริมาณไขมัน อย่างที่คนที่ลด น้ำหนัก บางครั้งดีใจที่ลดน้ำหนักได้มากในช่วง 1 วัน ถึง 1 สัปดาห์แรก

ผมมีคนไข้ผู้ชายคนหนึ่งเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ไขมันในเลือดสูง และค่อนข้างอ้วนท้วน เขาเป็นคนที่ออกกำลังกายได้ดีตามที่แนะนำ แต่ไม่ สามารถควบคุมความอยาก (กิเลส) ในการรับประทานเพื่อลดน้ำหนักได้

ทุกครั้งเวลาที่มาพบกัน เขาจะเครียดมากเพราะน้ำหนักนอกจากไม่ ลดแล้วบางครั้งยังสูงขึ้นอีกด้วย บางครั้งเขาก็พยายามดื่มน้ำน้อย ๆ 2-3 ชั่วโมงก่อนมาพบผมเพื่อชั่งน้ำหนัก ถ่ายปัสสาวะเรียบร้อย ยิ่งหลัง ๆ พยายาม ไปออกกำลังให้เหงื่อออกก่อนแล้วถึงขึ้นเครื่องชั่ง ชั่งน้ำหนักเสร็จต้องรีบไป รับประทานอาหารก่อนเข้ามาตรวจเนื่องจากหิวเพราะอดอาหาร

ถึงทำอย่างนี้แล้วน้ำหนักลดลงมาถึงระดับหนึ่ง (แค่ 2-3 กิโลกรัมเท่า นั้น) เพราะยังรับประทานอาหารมากเหมือนเดิม มาครั้งสุดท้ายเขามาขอ อนุญาตผมจะเอาเครื่องชั่งน้ำหนักไปชั่งในห้องคนเดียว เพราะจะแก้ผ้าชั่ง เหมือนนักมวย เผื่อจะได้น้ำหนักอย่างที่หมออยากเห็นบ้าง

 

นิธิ มหานนท์

บทความที่เกี่ยวข้อง

ร่วมกันรัก
ยาต้านเกร็ดเลือด
Inflammation - the missing link
Forever young?
TLC for your arteries
Senior Care


ข้อคิดเห็นทั้งหมดนี้เป็นความคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้อ่าน ไม่เกี่ยวข้องกับเจ้าของเว็บไซต์แต่อย่างใด โปรดแสดงความเห็นด้วยความสุภาพ ถ้าเป็นครั้งแรกที่คุณโพสต์แสดงความเห็น อาจจะมีการคัดกรองเนื้อหาได้ การแสดงความคิดเห็นควรอยู่ในประเด็น ห้ามโจมตีใส่ร้ายบุคคลอื่น หรือทำลิงค์ไปยังเว็บไซต์ที่มีเนื้อหาไม่เกี่ยวข้องกัน ผู้ดูแลเว็บไซต์สามารถแก้ไขหรือลบความคิดเห็นได้ทุกกรณี

   

Your words are your own, not related to the owner of this website. So be nice and helpful if you can. If this is the first time you're posting a comment, it might go into moderation. Keep comments on topic, no personal attacks, external linking for unrelated content. Administrator has right to delete, edit comments for any reason.

607 comments on “น้ำหนัก

  1. Pingback: classical

  2. Pingback: The Lost Ways Book

  3. Pingback: https://www.youtube.com/watch?v=r6HH-HViM6Q

  4. Pingback: coins and gems

  5. Pingback: pirater un compte facebook

  6. Pingback: vuelosdelalma.blogspot.com/2013/11/kampung-inggris-pare-kediri.html

  7. Pingback: Business IT Support