Skip to content

น้ำ กับ ใจ

April 28th, 2014

Webmaster

DSC00157

การมีน้ำใจเป็นของดีเพราะถ้าคนมีน้ำใจ หมายถึง อย่างน้อยมีเมตตา กรุณา และมุทิตา  เป็นธรรมะ 3 อย่างในพรหมวิหารสี่  ร่างกายของคนเราก็เช่นเดียวกันถ้ามี “น้ำ” กับ “ใจ” อยู่ด้วยกันอย่างพอเหมาะแล้ว ทั้ง “หัว” และ “ใจ” ก็ทำงานได้ดี  แต่ถ้าในร่างกายมีน้ำมากเกิน “พอ” และอยู่ไม่ถูกที่ เช่น ไปตกค้างอยู่ในปอดแล้ว  “หัว” คงรู้สึกไม่สบายเพราะมีภาวะเหนื่อยหอบ หายใจได้ไม่สะดวกจากการที่น้ำไปอยู่แทนที่อากาศในปอดซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้คนที่มีภาวะน้ำท่วมปอดหายใจไม่ออก (หรือควรจะเรียกว่า หายใจไม่เข้ามากกว่า)  “ใจ” ก็จะทำงานได้ไม่ดีเพราะไม่มีแรงพอที่จะสูบน้ำออกจากปอดได้

ที่เริ่มต้นไว้ว่า “น้ำ กับ ใจ” ถ้าได้อยู่คู่ และ “พอ” ดีกันนั้นเป็นของดี เนื่องจากหัวใจมีหน้าที่สูบฉีดเลือดซึ่งส่วนใหญ่เป็นน้ำไหลไปตามหลอดเลือดเพื่อเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย การที่คนเราดื่มน้ำอย่างเพียงพอก็จะทำให้มีเลือดไม่ข้นและไหลเวียนอยู่ในระบบหลอดเลือดของร่างกายได้อย่างดี  (คือ เลือดไม่หนืด)  ในขณะที่หัวใจทำงานปั๊ม (หรือบีบตัว) ครั้งหนึ่งจะมีเลือดออกจากหัวใจไหลไปตามหลอดเลือดแดงใหญ่ ถ้าเลือดหนืดหัวใจต้องออกแรงมาก ทำให้การบีบตัวครั้งหนึ่งๆ  เลือดอาจจะออกจากหัวใจไม่ได้มาก ซึ่งเมื่อเลือดนี้ออกมาจากหัวใจแล้วจะไหลไปตามหลอดเลือดแดงและจะแยกแขนงไปตามหลอดเลือดแดงของอวัยวะต่างๆ  ร่างกาย  เช่น  สมอง ตับ ไต ไส้  กล้ามเนื้อ แขนและขา  แล้วจึงกระจายเข้าสู่เส้นเลือดฝอยเพื่อเลี้ยงอวัยวะเหล่านั้นและกลับเข้าสู่ระบบมาทางหลอดเลือดดำของอวัยวะนั้นๆ จากนั้นจึงย้อนกลับเข้าสู่หลอดเลือดดำใหญ่ก่อนกลับมาสู่ห้องหัวใจด้านขวาส่วนบน  ซึ่งหัวใจห้องขวาส่วนบนนี้จะส่งเลือดลงมายังหัวใจด้านขวาล่าง  มีหน้าที่ปั้มเลือดไปสู่หลอดเลือดแดงออกจากหัวใจไปยังปอดทั้งสองข้างเพื่อรับการแลกเปลี่ยนออกซิเจนกับอากาศที่เราหายใจเข้าในปอด เมื่อทำการแลกเปลี่ยนจนเลือดดำได้รับออกซิเจนดีแล้วกลายเป็นเลือดแดง เลือดก็จะกลับมาตามหลอดเลือดดำของปอดเข้าสู่หัวใจด้านซ้ายส่วนบนซึ่งจะนำเลือดกลับไปสู่หัวใจห้องด้านซ้ายส่วนล่างซึ่งเป็นห้องหัวใจที่มีกล้ามเนื้อแข็งแรงที่สุด ทำหน้าที่ปั๊มเลือดออกจากหัวใจกลับไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ อีกครั้งหนึ่งทางหลอดเลือดแดง

จะเห็นได้ว่า ระบบไหลเวียนของเลือดในร่างกายคนเรา  เป็นการไหลเวียนไปในทิศทางเดียว ถ้าเปรียบเป็นรถยนต์ก็เดินได้ทางเดียว คือ One way หัวใจและหลอดเลือดดำจะมีลิ้นหรือที่เรียกว่า “Valve” ทำหน้าที่ป้องกันการไหลย้อนกลับของเลือดในหลอดเลือดดำและระหว่างหัวใจห้องต่างๆ  และระหว่างหัวใจกับหลอดเลือดแดง

ย้อนกลับมาถึงเรื่องที่กล่าวว่า  ถ้าได้รับน้ำเพียงพอจะทำให้ “หัว” และ “ใจ” ทำงานได้ดี  คือ “หัว” ก็โปร่ง  สมองก็แจ่มใส และ “ใจ” ก็มีความสุข คือ ได้รับน้ำเพียงพอ เลือดไม่หนืด ไม่ต้องออกแรงปั๊มมาก นอกจากนี้ถ้าเปรียบระบบหลอดเลือดของร่างกายเหมือนคลองส่งน้ำ  คลองใดมีน้ำไหลเอื่อยๆ ไม่แรง ก็อาจเกิดการตื้นเขินหรืออุดตันได้ง่ายเมื่อมีขยะต่างๆ ลอยมาสะสมมากๆ   ตรงกับข้ามกับคลองที่มีน้ำไหลเชี่ยวและแรงอยู่ตลอดเวลา แต่เกิดภาวะอุดตันหรือการเกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือดคล้ายๆ กับมีขยะมาอุดตันหลอดเลือด ถ้าน้ำเพียงพอและเลือดไหลเวียนคล่องตัวดีโอกาสที่หลอดเลือดจะถูกอุดตันจากลิ่มเลือดก็น้อยลง

อย่างไรก็ตามการให้น้ำต้องมีความพอดี  โดยเฉพาะในคนที่มีหัวใจทำงานไม่ปกติ คือ ถ้าได้รับน้ำมากเกินควรอาจทำให้น้ำที่ร่างกายได้เข้านั้นไปอยู่ผิดที่ เช่น ในปอดหรือไปบวมอยู่ตามแขนตามขาได้   ธรรมดาแล้วร่างกายคนเราจะมีระบบการจัดการกับน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพดีมาก คือ เป็นระบบชลประทานที่เยี่ยมยอดที่สุด คือ “ไต” เมื่อหัวใจทำงานปกตินั้น ไตจะทำหน้าที่ควบคุมน้ำในร่างกายและในหลอดเลือดให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมตลอดเวลา

การที่เราจะได้รับน้ำเพียงพอหรือไม่นั้น โดยทั่วๆ ไปสังเกตได้ง่ายจากการที่สีปัสสาวะเมื่อถูกขับออกมาจากไต  ถ้าสีปัสสาวะใสใกล้เคียงกับสีน้ำเปล่าแล้ว แสดงว่า ร่างกายได้รับน้ำเพียงพอ หัวใจกับไตทำงานสัมพันธ์กัน  แต่ถ้าหัวใจทำงานได้ไม่เต็มที่และเลือดในไตน้อย ไตก็จะขับน้ำไม่ได้เหลือน้ำในร่างกายมาก ทำให้หัวใจต้องทำงานหนักมากขึ้น  บางครั้งปริมาณน้ำในร่างกายมีน้อยเนื่องจากการดื่มน้ำน้อยไปหรืออากาศร้อนจัด  ร่างกายเสียเหงื่อมาก ปัสสาวะจะมีสีเข้ม ในทำนองเดียงกันภาวะที่มีอากาศเย็นจัดแต่มีความแห้งของอากาศรอบๆ ตัวมาก เช่น ขณะที่อยู่บนเครื่องบินแม้อากาศจะค่อนข้างเย็นแต่เพราะอากาศรอบๆ ร่างกายแห้งทำให้มีการระเหยของน้ำหรือเหงื่อมากกว่าปกติ ปริมาณน้ำในร่างกายก็จะมีน้อย  และถ้าสังเกตจะรู้สึกว่าปากและผิวแห้งแต่ร่างกายจะไม่ค่อยมีความรู้สึกกระหายน้ำทำให้ดื่มน้ำน้อย  หากสังเกตดูจะเห็นสีปัสสาวะขณะนั้นมีสีค่อนข้างเข้ม และเหลืองมากกว่าปกติ

ผมมีผู้ป่วยชายอายุ 70 กว่าปีได้  ดูแลรักษากันมานานเรื่อง “ลิ้นหัวใจรั่ว” และหัวใจห้องล่างซ้ายมีการบีบตัวน้อยกว่าปกติเล็กน้อย ในช่วงแรกๆ รักษากันโดยให้ยารับประทานซึ่งก็สามารถควบคุมอาการ ทำให้ใช้ชีวิตได้ตามปกติ  ออกกำลังกายได้พอสมควร ผู้ป่วยคนดังกล่าวนี้ปฏิบัติตัวตามคำแนะนำทุกประการอย่างเคร่งครัด  ควบคุมทั้งอาหาร น้ำหนักและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอรวมทั้งดื่มน้ำเป็นประจำ  วันหนึ่งมาพบผมตามนัดเนื่องจากสังเกตว่า เริ่มมีอาการผิดปกติ คือ ค่อนข้างเหนื่อยเวลาออกแรงและรู้สึกว่า ร่างกายทรุดโทรมลงไปในระยะเวลา 2-3 เดือนหลัง ในทีแรกผมนึกว่าเกิดภาวะหัวใจล้มเหลวขึ้นเพราะเป็นสิ่งที่อาจเกิดขึ้นในผู้ป่วยที่มีลิ้นหัวใจรั่วที่เป็นมานาน  แต่เมื่อทำการตรวจร่างกายและเอ็กซ์เรย์ดู พบว่า หัวใจไม่โต ไม่มีภาวะหัวใจล้มเหลวหรือน้ำท่วมปอด  และหัวใจยังบีบตัวได้แรงเป็นปกติเหมือนเดิมอีกด้วย   จากการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจและอื่นๆ ก็ไม่พบว่ามีภาวะหัวใจโตหรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดซึ่งอาจจะเกิดขึ้นได้ในผู้ชายสูงอายุ

เมื่อนั่งคุยกันต่อไปสักพักหนึ่งก็ทราบว่าเขายังคงปฏิบัติตัวตามที่เคยได้รับคำแนะนำทุกประการอย่างดีรวมทั้งยังดื่มน้ำค่อนข้างมากกว่าเดิม  คือ  วันหนึ่งเกือบ 3-4 ลิตรและปรากฏว่า ในช่วงเดือนสองเดือนที่ผ่านไปนี้ เขาไม่ได้รับการพักผ่อนที่เพียงพอเพราะต้องลุกขึ้นเข้าห้องน้ำกลางดึกทุกคืน และทุกๆ 45 – 60 นาที จากการที่ดื่มน้ำมากก่อนนอนร่วมกับภาวะต่อมลูกหมากโตซึ่งเป็นอีกภาวะหนึ่งที่พบได้มากในผู้ชายสูงอายุ เมื่อได้ความดังกล่าว ผมจึงได้ให้คำแนะนำใหม่ คือ ให้ดื่มน้ำแต่เพียง “พอ” ดีและดื่มมากในเฉพาะช่วงกลางวัน และลดปริมาณการดื่มน้ำลงหลังจาก 6.00 โมงเย็นเป็นต้นไป ซึ่งปรากฏว่า หลังจากที่เขาได้ปฏิบัติตามคำแนะนำใหม่นี้ เขาตื่นขึ้นมาปัสสาวะกลางดึกเพียงแค่ 2-3 ครั้ง  พักผ่อนนอนหลับได้เพียงพอและออกกำลังกายได้ตามปกติอีกครั้งหนึ่ง

เรื่องนี้เป็นข้อพิสูจน์ว่า ร่างกายคนเราโดยเฉพาะหัวใจของคนคนนั้นเอาใจค่อนข้างยาก ถ้าจะคิดถึงแต่ใจ (หัวใจ) เพียงอย่างเดียวก็จะทำให้เกิดปัญหาตามมาได้  ดังนั้นทุกอย่างต้องทำแต่เพียง “พอ” ดี จึงจะทำให้เกิดความพอใจของทุกๆ อวัยวะในร่างกาย!

บทความที่เกี่ยวข้อง

Keep breathing
เบาหวานกับหัวใจ
เด็กอ้วน
จิต หรือ ใจ
Senior Care
เรื่องของไข่อีกฟอง


ข้อคิดเห็นทั้งหมดนี้เป็นความคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้อ่าน ไม่เกี่ยวข้องกับเจ้าของเว็บไซต์แต่อย่างใด โปรดแสดงความเห็นด้วยความสุภาพ ถ้าเป็นครั้งแรกที่คุณโพสต์แสดงความเห็น อาจจะมีการคัดกรองเนื้อหาได้ การแสดงความคิดเห็นควรอยู่ในประเด็น ห้ามโจมตีใส่ร้ายบุคคลอื่น หรือทำลิงค์ไปยังเว็บไซต์ที่มีเนื้อหาไม่เกี่ยวข้องกัน ผู้ดูแลเว็บไซต์สามารถแก้ไขหรือลบความคิดเห็นได้ทุกกรณี

   

Your words are your own, not related to the owner of this website. So be nice and helpful if you can. If this is the first time you're posting a comment, it might go into moderation. Keep comments on topic, no personal attacks, external linking for unrelated content. Administrator has right to delete, edit comments for any reason.

Comments are closed.