Skip to content

โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ

September 22nd, 2014

Webmaster

โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ- re

โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเป็นความผิดปกติชนิดหนึ่ง ที่มีชื่อเรียกหลายชื่อ บางครั้งแรกจะเรียกว่า “โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ” บางคนเรียกว่า “โรคเส้นเลือดหัวใจตีบ” ยิ่งไปกว่านั้นหลาย ๆ คนคิดว่าโรคหัวใจมีแต่โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเท่านั้น ทั้งคนดีและคนป่วยเมื่อมาหาหมอหัวใจก็จะมักชอบถามว่าตกลงเป็นโรคหัวใจหรือไม่ ซึ่งคำถามนี้ตอบยากมาก เพราะถ้าคนที่ถามมีภาวะความดันโลหิตสูงอย่างเดียวแต่ยังไม่มีความผิดปกติต่อหัวใจ บางคนมีหัวใจเต้นผิดปกตินานๆ ครั้ง ซึ่งคนธรรมดาก็มีได้ หรือบางคนจาก X-ray ปอดพบหัวใจโตกว่าปกติเล็กน้อย ผมไม่ค่อยอยากที่จะตอบผู้ป่วยที่ถามว่า เขาเหล่านั้นเป็นโรคหัวใจเพราะจะทำให้เขาคิดไปว่าเป็นโรคหัวใจประเภทเดียวกับที่มีคนพูดถึงบ่อยๆ คือ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือหัวใจวาย โดยเฉพาะเรื่องหัวใจโตจาก X-ray การวัดขนาดหัวใจโดยการถ่าย x-ray ปอด ความแม่นจะไม่ดีนัก ถ้าหัวใจโตไม่มาก

การเรียกภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ว่าเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบหรือเส้นเลือดหัวใจตีบนั้น ก็สับสนปนเปกันอยู่ไม่น้อยทั้งในแพทย์และประชาชนทั่วไป บางคนก็รู้ว่าเป็นเรื่องเดียวกัน บางคนก็คิดว่า เป็นคนละเรื่อง แต่ที่จริงแล้ว ถ้าจะให้ถูกควรเป็น หลอดเลือดไม่ใช่เส้นเลือด เพราะหัวใจคนไม่มี “เส้น” (และก็ไม่มีเกาเหลาด้วย) เนื่องจากว่า ควรเรียกว่า “หลอด” มากกว่า “เส้น”

หลอด คือ อะไรบางอย่างซึ่งมีรูกลวงอยู่ตรงกลาง ถ้ายาวมากเรียกว่า “ท่อ” เช่นท่อน้ำ ถ้าไม่ยาวนักก็เป็น “หลอด” เช่นหลอดกาแฟ แต่ “เส้น” เช่น เส้นเชือก เส้นด้าย เป็นของที่มีลักษณะกลมๆ ยาวๆ เหมือนกัน แต่ตรงกลางต้องตัน ถ้าจะยกตัวอย่างให้เห็นชัดยิ่งขึ้น เช่น เส้น สปาเก็ตตี้ ไม่มีใครเรียกว่า หลอดสปาเก็ตตี้ หรือหลอดก๋วยเตี๋ยว (ก๋วยเตี๋ยวหลอดเป็นคนละเรื่องกัน) ในขณะที่หลอดกาแฟ ก็ไม่มีใครเรียกว่า เส้นกาแฟ ที่มีปัญหาอยู่คือ เส้นมักกะโรนี เพราะไม่เคยได้ยินใครเรียกว่า หลอดมักกะโรนี เดาว่าที่เรียก มักกะโรนีเฉย ๆ เพราะมักกะโรนีมีความสัมพันธ์ลึกซึ้งกับเส้นสปาเก็ตตี้ จึงพออนุโลมให้เรียก เส้นมักกะโรนีได้

ดังนั้นคงพอเห็นภาพว่า ถ้าเป็นท่อยาว ๆ ที่มีเลือดวิ่งอยู่ข้างในก็ควรจะเป็นหลอดเลือด ถ้าเป็นเส้นเลือด คือ ข้างในควรตัวซึ่งเมื่อเป็นเช่นนั้นเมื่อไรแล้วคงเดือดร้อนแน่ เกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเป็นอย่างมาก หวังว่าคงไม่มีใครอยากมีเส้นแบบนี้

ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดนี้ถ้าจะให้เข้าใจดีขึ้น ต้องทราบว่า ปกติกล้ามเนื้อหัวใจก็เช่นเดียวกับกล้ามเนื้อที่แขน ขา หรืออวัยวะต่างๆ ของร่างกาย ต้องรับอาหารและออกซิเจนจากเลือดซึ่งมาเลี้ยงกล้ามเนื้อนั้นจากเลือดในหลอดเลือดที่เป็นท่อกลวงๆ ส่งเลือดมายังกล้ามเนื้อหัวใจขณะเจ้าของหัวใจอยู่เฉยๆ เช่น พักผ่อนนอนหลับ หรือนั่งอ่านหนังสือสบายๆ หัวใจก็จะทำงานเบาๆ ในภาวะนี้หัวใจต้องการเลือดมาเลี้ยงเพียงปริมาณเล็กน้อย เหมือนกับรถยนต์ซึ่งติดเครื่อขณะที่จอดอยู่ก็กินน้ำมันบ้างแต่ไม่มากนัก

แต่ถ้ามีภาวะที่จะทำงานมากขึ้น เช่น การออกกำลัง หรือ การใช้แรง หรือเกิดความเครียด หรือมีอารมณ์โกรธและโมโห หัวใจจะทำงานหนักขึ้นเพื่อที่จะสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ เหล่านั้น หัวใจซึ่งทำหน้าที่คล้ายกับปั้มน้ำก็ต้องการเลือดหรือน้ำมันมาเลี้ยงตัวเองเพิ่มขึ้น เพราะทำงานหนักมากขึ้นคือ ต้องบีบตัวหรือเต้นเร็วขึ้น และยังต้องบีบตัวแรงขึ้นจึงเหมือนกับเครื่องยนต์รถที่กำลังวิ่งอยู่บนทางด่วน ต้องใช้น้ำมัน มากกว่าขณะที่จอดอยู่นิ่งๆ ถ้าเจ้าของหัวใจดวงนั้นมีภาวะหลอดเลือดตีบอยู่ก็ไม่สามารถเพิ่ม ปริมาณเลือดที่จะต้องไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจก็ไม่ได้ตามความต้องการของหัวใจ (นี่คือการขัดใจอย่างแท้จริง) เจ้าของหัวใจจึงเกิดภาวะที่เลือดไปเลี้ยงหัวใจไม่เพียงพอหรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดขึ้น จะมีอาการต่างๆ ตามมาได้หลายอย่าง เช่น มีอาการแน่นหน้าอก หรือเจ็บหน้าอก บางครั้งร้าวไปที่แขนด้านซ้าย หรือขวาก็ได้ บางครั้งร้าไปที่หัวไหล่ คอ ต้นคอ หรือกราม แต่ที่สำคัญคื่อต้องเกิดมีอาการหรือมีอาการดังกล่าวรุนแรงมากขึ้น ในขณะที่หัวใจทำงานหนักมากกว่าช่วงพัก และอาการดีขึ้นหรือหายไปเมื่อได้มีการพัก ยกเว้นในกรณีที่หลอดเลือดเกิดตันอย่างถาวร (คราวนี้อาจเรียกว่า เส้น ถ้าเกิดการตันเป็นการยาว) ไม่มีเลือดผ่าหลอดเลือดไปได้เลย เจ้าของหัวใจก็คงต้องมีอาการดังกล่าวในขณะอยู่นิ่งๆ เฉยๆ

หัวใจคนทั่วๆ ไป จะดีกว่าเครื่องยนต์ ตรงที่ธรรมชาติ ได้คิดเผื่อความผิดปกติต่าง ๆ ไว้ล่วงหน้า หลอดเลือดหัวใจจะต้องตีบ แคบลงมากกว่า 60 – 70 % ถึงจะทำให้เกิดอาการเจ็บแน่นหน้าอกได้ แต่ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่า หลอดเลือดของหัวใจในคนที่ไม่มีอาการอะไรเลย จะไม่มีคราบไขมันหรือหินปูนเกาะอยู่ภายใน เนื่องจากคราบหินปูนหรือไขมันเหล่านั้นฉาบอยู่ในหลอดเลือดผิวๆ เท่าๆ กันหมดแล้วก็จะไม่เกิดรอยตีบขึ้นทำให้ไม่มีการลดลงปริมาณของเลือดที่เลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจได้

แต่ภาวะอีกภาวะหนึ่ง คือ กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน หรือ Heart Attack ที่เกิดจากหลอดเลือดตันอย่างสมบูรณ์ (กลายเป็นเส้นเลือด!) และหลายๆ คนกลัวกันนั้น ไม่ได้เกิดจากการที่หลอดเลือดหัวใจค่อยๆ มีการตีบเพิ่มขึ้นทีละเล็กทีละน้อยจนตันในที่สุด แต่ผู้ป่วยเหล่านี้มักจะไม่มีอาการนำมาก่อน การเกิด Heart attack จากที่หลอดเลือดอุดตันอย่างสมบูรณ์มักเกิดทันทีทันใดจากการแตกของคราบไขมัน ที่ฉาบอยู่ ในหลอดเลือด แล้วทำให้มีลิ่มเลือดบริเวณ ดังกล่าวอุดตันหลอดเลือดอย่างถาวร จาก “หลอด” จึงกลายเป็น “เส้น” ในที่สุด

มีผู้ป่วยรายหนึ่งซึ่งอายุ 37 ปี ไม่มีปัจจัยเลี่ยงในการเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ นอกจากสูบบุหรี่จัด และเป็นคนออกกำลังกายสม่ำเสมอ วิ่งวันละ 45 นาที ไม่เคยมีความผิดปกติหรืออาการใดๆ ทางหัวใจเลย แต่วันหนึ่งขณะที่นั่งอ่านหนังสือพิมพ์ สูบบุหรี่อยู่ในตอนเช้า ก็เกิดอาการแน่นที่กลางหน้าอก ร้าวไปที่กรามทั้งสองข้างอย่างเฉียบพลัน เมื่อมาถึงโรงพยาบาล 2 ชั่วโมงหลังจากมีอาการนั้น การตรวจคลื่นหัวใจและตรวจเลือดต่างๆ เข้าได้กับกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน หรือ Heart Attack

หลังจากได้รับการรักษาหายดีจนจะกลับบ้านแล้ว ผู้ป่วยถามว่า จะเลิกออกกำลังกายดีไหมเพราะเขารู้สึกว่า การออกกำลังไม่ได้ช่วยป้องกันเขาจากโรคหัวใจได้ จึงต้องอธิบายอยู่นานว่า ที่ถูกแล้ว เขาควรจะหยุดสูบบุหรี่และออกกำลังต่อไป

เพราะถ้าเขาไม่ออกกกำลังกายสม่ำเสมอดีอย่างที่เคยทำมาก่อนเกิดเรื่องครั้งนี้ เขาอาจจะมีกล้ามเนื้อหัวใจตายก่อนหน้านี้หลายปีแล้ว และอาจจะไม่รอดชีวิตจาก Heart attack ก็ได้

 นิธิ มหานนท์

บทความที่เกี่ยวข้อง

สวนหัวใจ
ลิ้นหัวใจเทียม
Heart attack and heart failure : what’s the differ...
โสม
ปรับการออกกำลังกายรับวัยที่เพิ่มขึ้น
Take a deep breath out


ข้อคิดเห็นทั้งหมดนี้เป็นความคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้อ่าน ไม่เกี่ยวข้องกับเจ้าของเว็บไซต์แต่อย่างใด โปรดแสดงความเห็นด้วยความสุภาพ ถ้าเป็นครั้งแรกที่คุณโพสต์แสดงความเห็น อาจจะมีการคัดกรองเนื้อหาได้ การแสดงความคิดเห็นควรอยู่ในประเด็น ห้ามโจมตีใส่ร้ายบุคคลอื่น หรือทำลิงค์ไปยังเว็บไซต์ที่มีเนื้อหาไม่เกี่ยวข้องกัน ผู้ดูแลเว็บไซต์สามารถแก้ไขหรือลบความคิดเห็นได้ทุกกรณี

   

Your words are your own, not related to the owner of this website. So be nice and helpful if you can. If this is the first time you're posting a comment, it might go into moderation. Keep comments on topic, no personal attacks, external linking for unrelated content. Administrator has right to delete, edit comments for any reason.

Comments are closed.