Skip to content

การออกกำลังกายป้องกัน Heart attack ได้จริงหรือ

April 20th, 2015

Webmaster

การออกกำลังกายป้องกัน heart attack ได้จริงหรือ

ข่าวหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์หลายฉบับ เกี่ยวกับการเสียชีวิตอย่างกะทันหันในขณะที่ออกกำลังกายของผู้รักการออกกำลังกายและนักกีฬาอาชีพหลายคนในช่วงปีที่ผ่านมา ทำให้ผู้คนมากมายสงสัยว่าแล้วการออกกำลังกายนั้นดีจริง

หรือไม่  ยิ่งกล่าวถึงว่าการออกกำลังกายจะช่วยป้องกัน heart attack (กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน) ได้ ยิ่งไปกันใหญ่ เพราะดูเหมือนจะค้านกับความจริงที่ปรากฏตามข่าว

แต่ความเป็นจริงแล้ว การศึกษาวิจัยพบว่าผู้ที่ออกกำลังกายเป็นประจำนั้น จะลดโอกาสที่จะเสียชีวิตจากโรคหัวใจได้ประมาณร้อยละ ๒๐-๕๐  เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ที่ไม่ได้ออกกำลังกาย ทั้งนี้หมายถึงการออกกำลังกายเป็นเรื่องเป็นราว เช่น เดิน วิ่ง เล่นกีฬา และการทำกิจกรรมที่ใช้พลังงาน เช่นการทำงานบ้าน การทำงานอาชีพต่างๆ ที่ใช้พลังงานมากกว่านั่งเฉยๆ จริงๆแล้วโอกาสเสียชีวิตจากโรคหัวใจที่ลดลงร้อยละ ๒๐ – ๕๐ นั้น

นับว่ามากทีเดียว เพราะโรคหัวใจเป็นโรคที่คนไทยเสียชีวิตมากที่สุดโรคหนึ่ง ประมาณกันว่าทุกชั่วโมงมีคนเสียชีวิตด้วยโรคหัวใจ ๗ คน

ประโยชน์ที่ได้จากการออกกำลังกายนั้น เริ่มตั้งแต่ขยันมากขึ้นที่จะขยับเขยื้อนร่างกาย (ไม่นับขยับปากเพื่อกินอาหาร!)  ในการทำกิจกรรมอะไรก็ได้ เพราะเมื่อร่างกายมีการเคลื่อนไหว หัวใจต้องทำงานเพิ่มมากขึ้น หัวใจก็เหมือนกล้ามเนื้อทั่วไปที่ต้องมีการออกกำลังถึงจะแข็งแรง แต่ขอเน้นว่าถ้าอยากได้ประโยชน์ต่อหัวใจมากขึ้นต้องไปออกกำลังเป็นเรื่องเป็นราว และควรจะเป็นการออกกำลังกายแบบแอโรบิกเป็นพื้นฐาน (ไม่ได้หมายถึงเต้นแอโรบิกแต่เพียงอย่างเดียว แต่หมายถึงการออกกำลังกายที่มีการเคลื่อนไหวต่อเนื่อง เช่น เดิน วิ่ง ถีบจักรยาน ว่ายน้ำ เต้นแอโรบิก เป็นต้น) ทั้งนี้เพราะการออกกำลังกายแบบนี้จะมีประโยชน์ต่อหัวใจมาก อย่างไรก็ตามควรมีการออกกำลังกายที่เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อประกอบด้วย เช่น การยกน้ำหนัก (เบาๆ)

ทำไมการออกกำลังกายจึงทำให้หัวใจแข็งแรง และลดโอกาสเกิด heart attack ได้ มีการศึกษาทางการแพทย์มากมายที่พยายามหาเหตุผลมาอธิบาย เริ่มตั้งแต่การออกกำลังกายจะมีส่วนช่วยทำให้ระบบประสาทอัตโนมัติที่เกี่ยวข้องอย่างยิ่งกับการทำงานของหัวใจทำงานได้สมดุลมากยิ่งขึ้น จากการศึกษาพบว่าถ้าระบบประสาทอัตโนมัติส่วนหนึ่งทำงานมากเกินไป จะกระตุ้นหัวใจให้เต้นผิดจังหวะได้ง่าย และการเต้นของหัวใจที่ผิดจังหวะนี้อาจจะก่อให้เกิด heart attack ได้ มีการศึกษาในสุนัขที่ลองกระตุ้นให้เกิด heart attack (แล้วก็ช่วยกู้ชีวิตให้กลับมาปรกติไม่ได้ปล่อยให้ตาย)

หลังจากนั้นก็แบ่งเป็น ๒ กลุ่ม กลุ่มหนึ่งให้วิ่งออกกำลังกายประจำอีกกลุ่มก็ให้อยู่เฉยๆ เชื่อไหมว่ากลุ่มที่ให้อยู่เฉยๆ (ตอนนั้นสุนัขกลุ่มนี้อาจจะดีใจที่ชีวิตสบาย เปรียบเทียบกับอีกกลุ่มที่ต้องวิ่งออกกำลังบนลู่วิ่งทุกวัน วันละเป็นชั่วโมง!) เมื่อนำมากระตุ้นให้เกิด heart attack อีกครั้ง กลุ่มที่อยู่เฉยๆ นี้เกิด heart attack ทุกที ส่วนกลุ่มที่ออกกำลังกายเป็นประจำนั้นไม่มีตัวไหนเกิด heart attack จากการกระตุ้นเลย! อยากเป็นสุนัขกลุ่มไหนก็เลือกกันเองนะครับ!!

นอกเหนือไปจากผลต่อระบบประสาทอัตโนมัติแล้ว พบว่าการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอมีผลทำให้หลอดเลือดหัวใจมีความยืดหยุ่นดีขึ้น ระดับฮอร์โมนที่บ่งถึงความตึงเครียดของร่างกายและหัวใจลดลง (พบว่าถ้าฮอร์โมนนี้สูงสัมพันธ์กับการเกิด heart attack) นอกจากนี้ยังมีผลทำให้หัวใจบีบตัวได้ดีขึ้น ความฟิตร่างกายเพิ่ม

ขึ้น (บ่งถึงร่างกายและหัวใจแข็งแรง อายุจะยืน

ยาว) และช่วยควบคุมโรคอื่นๆได้ด้วย เช่น

เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปรกติ เป็นต้น

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น อันตรายที่จะเกิดขึ้นจากการออกกำลังกาย (ที่ไม่ถูกหลัก) ก็ยังมี ดังนั้นก่อนไปเริ่มออกกำลังกายก็ต้องเรียนรู้หลักเบื้องต้นของการออกกำลังกาย ตั้งแต่การ warm up และ cool down และที่สำคัญรู้จักตนเองว่าสุขภาพเป็นอย่างไร และออกกำลังกายตามความเหมาะสมกับสุขภาพตนเองซึ่งอาจจะต้องปรึกษาแพทย์หรือผู้รู้

สำหรับหลักการออกกำลังกายโดยทั่วไป เคยเล่าให้ฟังแล้วแต่ขอย้ำอีกครั้ง (เดี๋ยวใครไปออกกำลังแล้วเสียชีวิตจากการออกกำลัง จะกลับมาหลอกหลอนกัน!!) ดังนี้

๑. ผู้ที่รักจะออกกำลังกายที่หนักกว่าการเดิน ควรจะตรวจสุขภาพประจำปีว่าเรามีโรคภัยไข้เจ็บแอบซ่อนอยู่ในตัวหรือไม่ เพราะโรคบางชนิด

เช่น ความดันโลหิตสูง อาจจะไม่แสดงอาการ

ยกเว้นไปตรวจร่างกาย แถมโรคบางโรคถ้าไม่ควบคุมรักษาให้ดีเสียก่อน เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือโรคหัวใจ การออกกำลังกายอาจจะเป็นอันตรายมากกว่า

๒. มีการอุ่นเครื่อง (warm up) และผ่อนคลาย (cool down) อย่างถูกต้อง อย่างน้อย

๕-๑๐ นาที ก่อนและหลังการออกกำลังกาย ทั้งนี้การ warm up และ cool down จะประกอบด้วยการยืดคลายกล้ามเนื้อ และการเริ่มออกกำลังกายแบบเบาๆพบว่า การไม่ warm up และ cool

down อย่างถูกต้องจะมีผลทำให้ภาวะแทรกซ้อนเพิ่มขึ้นได้

๓. พยายามออกกำลังกายสม่ำเสมอ จากการศึกษาพบว่าในบรรดาผู้ที่เสียชีวิตในขณะออกกำลังกายนั้น ผู้ที่ออกกำลังกายน้อยกว่า ๑ ครั้งต่อสัปดาห์ จะเสี่ยงที่จะเกิดภาวะแทรกซ้อนมากกว่า

๗๔ เท่า ในขณะที่ผู้ที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

๑-๔ ครั้งต่อสัปดาห์ ความเสี่ยงลดลงเหลือ ๑๘

เท่า และถ้าจำเป็นต้องหยุดออกกำลังกายไปเป็นเวลานาน เมื่อเริ่มออกกำลังกายใหม่ต้องค่อยๆปรับเพิ่มการออกกำลังกาย ไม่หักโหมออกกำลังกายหนักทันที

๔.  รู้หลักในการออกกำลังกายอย่างถูกต้อง ได้แก่

‘ ออกกำลังกายเมื่อรู้สึกว่าร่างกายปรกติดี ถ้ารู้สึกไม่สบาย เช่นมีไข้หรือเป็นหวัด ควรรอให้หายก่อน อย่างน้อย ๒ วัน ก่อนเริ่มกลับไปออกกำลังกาย

‘ ไม่ออกกำลังกายทันทีหลังจากรับประทานอาหารอิ่มใหม่ๆ ควรรออย่างน้อย ๒

ชั่วโมง

‘ ดื่มน้ำให้เพียงพอ

‘ ระวังเรื่องอากาศร้อน ไม่ใส่เสื้อผ้าที่ไม่คับหรืออึดอัดจนเกินไป

‘ เตรียมอุปกรณ์ที่เหมาะสมสำหรับการออกกำลังกายให้พร้อม เช่น รองเท้า ถุงเท้า

ไม่ควรออกกำลังกายและปรึกษาแพทย์

ถ้ามีอาการต่อไปนี้

‘ รู้สึกอึดอัดหรือไม่ปรกติบริเวณส่วนบนของร่างกาย เช่น ทรวงอก คอ คาง แขน ลิ้นปี่

อาการอาจจะเป็นอาการ แน่น ปวด เจ็บ ตึง หรือ ร้าว ก็ได้

‘ มึนศีรษะ เวียนศีรษะ เป็นลม คลื่นไส้ อาเจียน

‘ เหนื่อยมาก หอบ ขณะออกกำลังกาย

‘ รู้สึกผิดปรกติ เช่น เจ็บ ปวด ตึง ตามกล้ามเนื้อ กระดูก ข้อ ขณะที่ออกกำลังกาย หรือหลังออกกำลังกาย

การออกกำลังกายเปรียบเสมือนดาบสองคม แต่ถ้าเราทำความเข้าใจ ศึกษาและปฏิบัติอย่างถูกต้องแล้วประโยชน์สูงสุดที่จะได้จากการออกกำลังกายนั้นมากกว่าอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้น

พร้อมที่จะไปเริ่มออกกำลังกายอย่างถูกต้อง เพื่อหัวใจที่แข็งแรงกันหรือยัง?

นิธิ มหานนท์

 

บทความที่เกี่ยวข้อง

Life really is a bowl of cherries
อาหาร....ความอ้วน...โรคหัวใจ
ที่สุดของหัวใจ
นอก(หัว)ใจ
An organic heart
ฮอร์โมนส์เพศชายกับโรคหัวใจความเสี่ยงโรคหัวใจ(blog)


ข้อคิดเห็นทั้งหมดนี้เป็นความคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้อ่าน ไม่เกี่ยวข้องกับเจ้าของเว็บไซต์แต่อย่างใด โปรดแสดงความเห็นด้วยความสุภาพ ถ้าเป็นครั้งแรกที่คุณโพสต์แสดงความเห็น อาจจะมีการคัดกรองเนื้อหาได้ การแสดงความคิดเห็นควรอยู่ในประเด็น ห้ามโจมตีใส่ร้ายบุคคลอื่น หรือทำลิงค์ไปยังเว็บไซต์ที่มีเนื้อหาไม่เกี่ยวข้องกัน ผู้ดูแลเว็บไซต์สามารถแก้ไขหรือลบความคิดเห็นได้ทุกกรณี

   

Your words are your own, not related to the owner of this website. So be nice and helpful if you can. If this is the first time you're posting a comment, it might go into moderation. Keep comments on topic, no personal attacks, external linking for unrelated content. Administrator has right to delete, edit comments for any reason.

Comments are closed.