Skip to content

เหล้าใหม่ในขวดเก่า

May 6th, 2015

Webmaster

เหล้าใหม่ในขวดเก่า

ชอบมีผู้ป่วยถามว่า อะไรเป็นสาเหตุของโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ (หรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด) ซึ่งฟังดูแล้วเป็นคำถามง่ายๆ แต่คำตอบกลับหายากเพราะคำตอบที่ถูกนั้น “ไม่มี” (เพราะหมอเรายังไม่รู้) ถ้าพูดถึงเหตุและผลแล้ว เมื่อมีเหตุก็ควรจะต้องเกิดผลเช่นนั้นเสมอไปทุกครั้งทุกคราว  ยกตัวอย่างเช่น  ถ้าเหตุ คือ เราเอาศีรษะชนฝา ผลคือ เจ็บศีรษะทุกครั้ง  ชนเบาก็เจ็บน้อย ชนแรงก็เจ็บมาก แต่โรคหลอดเลือดหัวใจตีบนี้ไม่เป็นไปเช่นนั้น เพราะคนสูบบุหรี่ทุกคนไม่ได้มีภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบและคนที่มีภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบทุกคนก็ไม่ได้สูบบุหรี่  (อันนี้เลยทำให้คนสูบบุหรี่มักจะเข้าข้างตัวเองเสมอ)  แต่อย่างไรก็ดี คนสูบบุหรี่ส่วนใหญ่มักจะมีโรคหลอดเลือดหัวใจตีบและคนที่มีโรคหลอดเลือดหัวใจตีบเป็นจำนวนมากมักจะสูบบุหรี่

พูดแบบนี้ยิ่งฟังก็ยิ่งงง!!…  แต่เป็นอันว่า โรคหลอดเลือดหัวใจตีบนั้นถ้าถามถึงสาเหตุที่แท้จริงแล้วคงตอบไม่ได้ แต่พวกหมอหัวใจเราทราบดีว่า อะไรบ้างที่เป็นปัจจัยเสี่ยงพื้นฐานซึ่งหมายความว่า  ถ้าคนมีปัจจัยเหล่านี้แล้วมีโอกาสเสี่ยงที่จะมีภาวะหลอดเลือดหัวใจตีบมากกว่าคนที่ไม่มีภาวะเหล่านี้

ปัจจัยเสี่ยงของโรคหลอดเลือดหัวใจตีบก็เคยเล่าให้ฟังกันมาหลายครั้ง และพวกหมอก็ทราบกันมานานแล้วว่า มีปัจจัยเหล่านี้คือ

ความเป็นเพศชาย (จริงๆ)
บุหรี่
ความดันโลหิตสูง
เบาหวาน
ภาวะไขมันคอเลสเตอรอลไม่ดี (LDL Cholesterol)ในเลือดสูง และ/หรือ ภาวะไขมันชนิดดี (HDL Cholesterol) ในเลือดต่ำ (ไม่ใช่ไขมันที่สะสมตามร่างกาย)
กรรมพันธุ์หรือประวัติครอบครัวที่มีคนเป็นหลอดเลือดหัวใจตีบ หรือมีการเสียชีวิตอย่างเฉียบพลัน
ผู้หญิงหลังวัยหมดประจำเดือน
อายุที่มากขึ้น (สังขาร)

ผู้ป่วยชอบถามอยู่เสมออีกเหมือนกันว่า ความเครียดทำให้เป็นโรคหัวใจนี้หรือไม่ ก็ต้องตอบว่า ความเครียดแล้วจริงๆ ไม่ได้เป็นสาเหตุหรือปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคขึ้นได้ แต่สิ่งที่ความเครียดมาเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ เพราะความเครียดนั้นจะทำให้อาการ (อาการ คือ ความรู้สึกผิดปกติที่ผู้ป่วยมี)  ของโรคหัวใจขึ้นเนื่องจากเมื่อมีความเครียดแล้ว หัวใจต้องทำงานหนักมากขึ้นและในขณะนั้นเดียวกันความเครียดอาจทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตสูง  คนมีความเครียดมักออกกำลังกายไม่เพียงพอ (หรือคนที่ออกกำลังกายมักจะไม่เครียดเนื่องจากสนุกสนานกับการออกกำลังกาย)  คนที่เครียดๆ บางคนสูบบุหรี่  คนที่มีความเครียดจึงเกิดมีความเสี่ยงของโรคหัวใจไปพร้อมๆ กันด้วยได้

อีกเรื่องหนึ่งคือ เรื่องของความอ้วนกับโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด ซึ่งเมื่อก่อนนี้เราไม่คิดว่า โรคอ้วนจะเป็นสาเหตุของโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดโดยตรง  แต่ในระยะหลังมีกลุ่มอาการโรคใหม่เกิดขึ้นจากความอ้วน (โดยเฉพาะอ้วนที่บริเวณพุง) ได้แพร่ระบาดไปทั่วโลกรวมทั้งในประเทศไทยด้วย  กลุ่มอาการผิดปกติที่ว่านี้คือ ความผิดปกติของกระบวนการสร้าง  สะสม  และใช้พลังงานของร่างกาย (Metabolic syndrome) กลุ่มอาการที่ว่านี้ประกอบด้วย
ความผิดปกติของระดับไขมันต่างๆ ในเลือด คือ ระดับไตรกีเซอไรด์ (ไขมันชนิดหนึ่ง)ในเลือดสูง ระดับไขมันคอเรสเตอรอลขนาดเล็ก (Small LDL) สูง และระดับไขมันชนิดดี (HDL Cholesterol) ต่ำ
ความดันโลหิตสูง
ภาวะ ดื้อ (ด้าน) ต่ออินซูลิน ซึ่งอาจจะมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงหรือไม่ก็ได้
ภาวะเลือดข้นซึ่งจะทำให้เกิดลิ่มเลือดในการอุดตันของหลอดเลือดได้ง่าย
ภาวะการอักเสบอย่างเรื้อรังของหลอดเลือดในร่างกาย

ที่สำคัญ คือ ภาวะทั้งหมดเหล่านี้มักจะพบในผู้ชายและผู้หญิงที่น้ำหนักมากเกินปกติ และมีลักษณะที่ค่อนข้างจำเพาะ คือ อ้วนบริเวณหน้าท้อง (ที่เรียกว่า “พุง” นั่นแหละครับ!!) เพราะอย่างยิ่งถ้าวัดรอบเอว (ถ้าหาเอวไม่เจอก็วัดตรงแถวๆ บริเวณระดับสะดือ  หรือบริเวณที่มีขนาดเส้นรอบวงมากที่สุด)   ถ้าเป็นผู้ชายมากกว่า102 เซนติเมตร หรือในผู้หญิงมากว่า 88 เซนติเมตร   ลักษณะพิเศษของคนที่มีรูปร่างแบบนี้ในภาษาทางหมอโรคหัวใจขณะนี้ เราเรียกกันว่า “อ้วนบริเวณพุง (Abdominal obesity)” ผู้ป่วยเหล่านี้ยังอาจมีไขมันสะสมในตับและถุงน้ำในรังไข่ (ถ้าเป็นผู้หญิง) และความผิดปกติที่ผิวหนังบางประการ

ผู้ป่วยกลุ่มนี้ เราเพิ่งจะมาพบกันมากในระยะหลัง หลังจากที่มีการระบาดของโรคอ้วนขึ้น  โรคอ้วนพบได้ในหลายๆ ประเทศ ทั้งในประเทศที่เจริญแล้วและประเทศที่กำลังพัฒนารวมทั้งประเทศไทยด้วย เนื่องจากว่าในปัจจุบันเรามีของกินรับประทานกันอย่างฟุ่มเฟือยและตลอดเวลา  (ใครๆ ที่ว่าโลกนี้ขาดแคลนอาหาร ลองคิดกันดูให้ดีๆ นะครับ!)   ขณะนี้เรามีอาหารแม้กระทั่งในปั๊มน้ำมัน  ช๊อปปิ้งเซ็นเตอร์ทุกแห่งจะมีแผนกขายอาหารใหญ่โตมโหฬาร  ไม่มีศูนย์การค้าที่ไหนจะไม่มีร้านอาหาร และคงแปลกมากที่ดูตามบ้านพวกเรากันเองบ้างว่า มีบ้านใครบ้างที่มีอาหารอยู่แต่ในครัวเท่านั้น เพราะแล้วแต่ละบ้านมีอาหารวางอยู่เกือบทุกห้องในบ้าน…. แล้วเราจะไม่อ้วนได้อย่างไร…!!

การรักษาโรคกลุ่มอาการผิดปกติที่เกิดจากความอ้วนข้างต้นนั้น คงเดากันได้นะครับว่าจะต้องรักษา       อย่างไรถ้าจะรักษาที่ต้นเหตุก็ต้องลดน้ำหนักโดยเฉพาะความอ้วนที่หน้าท้อง  การให้ยาเพื่อลดระดับไขมัน  ลดความดันโลหิตสูง หรือลดระดับน้ำตาลนั้นเป็นเรื่องที่เราทำกันได้ไม่ยากนักในสมัยปัจจุบันที่เรามียาดีๆ มากมาย  แต่นั้นก็เป็นการรักษาที่ปลายเหตุเพราะภาวะนี้สาเหตุของความผิดปกติทั้งหมดนั้นเกิดจากความอ้วนนั่นเอง!

การรักษาความอ้วนโดยเฉพาะที่หน้าท้องนั้นไม่มียาใดๆ ที่จะรักษาได้ดีไปกว่าการควบคุมอาหาร (รับประทานเฉพาะเมื่อ “หิว” ไม่ใช่เมื่อ “อยาก”  และหยุดรับประทานเมื่อ “หายหิว” ไม่ใช่เมื่อ “อิ่ม”) และออกกำลังกายที่ถูกต้อง  เที่ยวนี้ผมคงขอว่าไม่ยกตัวอย่างผู้ป่วยให้ฟังก็แล้วกัน เนื่องจากว่าผมมีผู้ป่วยมากมายตั้งแต่อายุ 20 – 80 กว่าปี ทั้งผู้ชายและผู้หญิงที่มาด้วยเรื่องของกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดและมีลักษณะความผิดปกติจากการตรวจเลือดต่างๆ ตามที่กล่าวร่วมกับมีน้ำหนักเกินปกติและอ้วนเป็นพิเศษบริเวณหน้าท้อง

ผู้ป่วยเหล่านี้เกือบทุกคน ผมจะส่งไปให้หมอหัวใจที่มีความรู้เฉพาะในด้านฟื้นฟูและส่งเสริมสมรรถภาพหัวใจ กับนักโภชนากรที่ชำนาญในการให้คำแนะนำเรื่องอาหาร เพื่อให้คนเหล่านี้ได้ออกกำลังกายอย่างถูกวิธีและรับประทานอาหารที่ถูกต้อง

ใครที่รู้สึกหรือคิดว่ารับประทานน้อยแล้วยังมีน้ำหนักมาก หรือวันวันหนึ่งก็ใช้แรงเยอะ เดินมากเวลาทำงานแล้วแต่ยังไม่เคยออกกำลังกายเป็นเรื่องเป็นราวก็อาจจะไปปรึกษากับนักโภชนากรหรือแพทย์ที่จะให้คำแนะนำได้เกี่ยวกับการออกกำลังกายที่ถูกวิธี ดีกว่านะครับ..

อย่างน้อยก็ดีกว่าที่ต้องมาพบหมอหัวใจเมื่อมีหลอดเลือดหัวใจตีบตัน  เพราะเมื่อถึงเวลานั้นก็ต้องแก้ไขที่ปลายเหตุแล้ว หรืออาจจะเป็นที่ปลายชีวิตด้วยก็ได้

ขอให้อร่อยกับการรับประทานอาหารที่ถูกและสนุกกับการออกกำลังที่ได้ประโยชน์ครับ!!..

นิธิ  มหานนท์

บทความที่เกี่ยวข้อง

เมื่อหมอหัวใจ...ให้คนไข้ไปนวด
หัวใจกับอวัยวะเพศ
ส้มหรือชมพู่
คุณประโยชน์ของแคลเซียม
ปวดเข่า บรรเทาด้วยการออกกำลังกาย
การออกกำลังช่วยลดความเครียดได้อย่างไร?(blog)


ข้อคิดเห็นทั้งหมดนี้เป็นความคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้อ่าน ไม่เกี่ยวข้องกับเจ้าของเว็บไซต์แต่อย่างใด โปรดแสดงความเห็นด้วยความสุภาพ ถ้าเป็นครั้งแรกที่คุณโพสต์แสดงความเห็น อาจจะมีการคัดกรองเนื้อหาได้ การแสดงความคิดเห็นควรอยู่ในประเด็น ห้ามโจมตีใส่ร้ายบุคคลอื่น หรือทำลิงค์ไปยังเว็บไซต์ที่มีเนื้อหาไม่เกี่ยวข้องกัน ผู้ดูแลเว็บไซต์สามารถแก้ไขหรือลบความคิดเห็นได้ทุกกรณี

   

Your words are your own, not related to the owner of this website. So be nice and helpful if you can. If this is the first time you're posting a comment, it might go into moderation. Keep comments on topic, no personal attacks, external linking for unrelated content. Administrator has right to delete, edit comments for any reason.

Comments are closed.