Skip to content

ถ่านไฟเก่า

August 24th, 2015

Webmaster

IMG_5016

หัวใจเปรียบเสมือนปั๊มน้ำ ทำหน้าที่สูบฉีดเลือดไปตามท่อซึ่ง คือ หลอดเลือดต่างๆ ในร่างกาย  ดังนั้นหัวใจก็ต้องอาศัยพลังงานเช่นเดียวกับปั๊มต้องการพลังงานไฟฟ้าเครื่องจึงทำงานได้  หัวใจก็มีจุดกำเนิดไฟฟ้าธรรมชาติทำหน้าที่กระตุ้นหัวใจให้บีบตัวเป็นจังหวะสม่ำเสมอ เพื่อส่งเลือดไปตามหลอดเลือดเลี้ยงอวัยวะของร่างกายดังกล่าวหัวใจเราเริ่มทำงานตั้งแต่เจ้าของยังไม่ออกมาลืมตาดูโลก โดยขณะที่อยู่ในครรภ์ หัวใจทารกจะบีบตัวเป็นจังหวะสม่ำเสมอโดยมีกระแสไฟฟ้ามากระตุ้นเป็นจังหวะ  กระแสไฟฟ้าของหัวใจทั้งในทารกและในผู้ใหญ่หรือเด็กพบได้จากการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ จุดกำเนิดของกระแสไฟฟ้าธรรมชาติของหัวใจอยู่บริเวณมุมด้านบนของห้องหัวใจห้องบนขวา

จุดกำเนิดกระแสไฟฟ้านี้จะส่งกระแสไฟฟ้ากระจายไปยังส่วนต่างๆ ของหัวใจโดยเริ่มที่ห้องบนขวาตามด้วยห้องบนซ้ายแล้วกลับมารวมที่บริเวณใกล้จุดรวมของหัวใจทั้งสี่ห้องตรงกลางหัวใจก่อนที่จะกระจายไปทั่วกล้ามเนื้อของหัวใจห้องล่างขวาและห้องล่างซ้ายตามลำดับ  ทั้งนี้เพื่อให้หัวใจทั้งสี่ห้องบีบตัวในจังหวะที่ประสานกัน

การเดินทางของไฟฟ้าในหัวใจใช้เวลาเพียงไม่ถึงเสี้ยววินาที คือ ประมาณ  0.3 – 0.5 วินาที  และเมื่อกล้ามเนื้อหัวใจได้รับกระแสไฟฟ้ากระตุ้นแล้วก็จะมีการหดตัวหรือบีบตัวของห้องหัวใจคือ ห้องบนขวา บนซ้าย   ห้องล่างขวาและล่างซ้ายประสานกันในช่วงเวลาที่พอเหมาะ  จุดกำเนิดไฟฟ้าธรรมชาติดังที่กล่าวก็จะส่งสัญญาณออกมาสม่ำเสมอทำให้หัวใจเต้นเป็นจังหวะตลอดชีวิต โดยมีสมองทำหน้าที่สั่งงานลงมาให้หัวใจเต้นเร็วหรือช้าตามสภาพร่างกายในแต่ละสถานการณ์

จุดกำเนิดไฟฟ้าธรรมชาติของหัวใจ คล้ายๆ กับพลังงานที่ได้จากแบตเตอรี่ (ถ่าน) ของนาฬิกาข้อมือ ตราบใดที่แบตเตอรี่ยังมีพลังไฟฟ้าอยู่เพียงพอก็จะทำให้นาฬิกาเดินได้อย่างสม่ำเสมอ  แต่ถ้าแบตเริ่มหมด (เพราะถ่านไฟเก่า) จะเห็นว่าบางครั้งนาฬิกาเดินเดี๋ยวเร็วเดี๋ยวช้าไม่แน่นอน

ในร่างกายคนเราพลังไฟฟ้าที่มีอยู่ในธรรมชาติสำหรับหัวใจนั้น เมื่อใช้ไปนานๆ ก็อาจหมดลงได้  ดังนั้นในคนสูงอายุบางครั้งจึงมีหัวใจเต้นผิดจังหวะเดี๋ยวเร็วเดี๋ยวช้า ซึ่งมีสาเหตุมาจากการที่พลังไฟฟ้าดังกล่าวเริ่มเสื่อมลง  การใช้ยารักษาก็ทำได้ลำบากเพราะยาที่ควบคุมการเต้นของหัวใจนั้นจะออกฤทธิ์ไปในทิศทางเดียว คือ ไม่ทำให้หัวใจที่เร็วเต้นช้าลงก็ทำให้หัวใจที่ช้าเต้นเร็วขึ้น  ดังนั้นในผู้ป่วยที่หัวใจเต้นเดี๋ยวเร็วเดี๋ยวช้า  ถ้าเราให้ยาชนิดใดชนิดหนึ่งไป เช่น ให้ยาควบคุมไม่ให้หัวใจเต้นเร็วเกินปกติ ก็จะทำให้หัวใจเต้นช้าลงมากๆ ถึงขนาดหยุดเต้นก็ได้  การรักษาจึงจำเป็นต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่หรือเปลี่ยนถ่านใหม่แทนถ่านเก่าที่ใกล้หมด

เครื่องมือ อุปกรณ์แบตเตอรี่ดังกล่าว เรียกว่า  “Pace Maker”   ซึ่งในปัจจุบันมีขนาดเล็กมากๆ  บางชนิดมีขนาดเล็กกว่าบัตรเครดิตการ์ดเสียอีก  ต่างจากเมื่อ 10 กว่าปีที่แล้วขนาดของเครื่องมือชนิดนี้มีขนาดเกือบเท่าโทรศัพท์มือถือเล็กๆ ในปัจจุบัน

อุปกรณ์อิเลคโทรนิค และเครื่องมือไฟฟ้าต่างๆ ในปัจจุบันได้พัฒนาไปมาก เครื่อง pace maker ก็เช่นเดียวกัน มีเทคโนโลยี่ต่างๆ กันออกไปนอกจากใช้กระตุ้นหัวใจแล้วเดี๋ยวนี้ยังสามาถใช้เครื่องกระตุ้นหัวใจในการรักษาผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลว (คือ คนที่กล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย) เนื่องจากผู้ป่วยภาวะนี้บางครั้งการถ่ายทอดกระแสไฟฟ้าไม่ประสานเป็นขั้นตอนตามที่กล่าวข้างต้นทำให้การเต้นและการบีบตัวของหัวใจแต่ละห้องไม่เข้าจังหวะกันดี  จึงมีการศึกษาที่เปรียบเทียบผู้ป่วยภาวะหัวใจล้มเหลวที่ได้รับการรักษาโดยวิธีการใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจกับที่ไม่ได้ใช้เครื่องดังกล่าวพบว่า  กลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับการใช้เครื่องช่วยกระตุ้นหัวใจสามารถออกแรงได้มากกว่าและมีอาการดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเจนเมื่อเทียบกับอีกกลุ่มหนึ่ง

เมื่อช่วงหลังสงกรานต์ ผมได้พบผู้ป่วยคนหนึ่งเป็นผู้ชาย อายุ 89 ปี  ก่อนหน้าที่จะพบกัน แข็งแรงดี สามารถเดินออกกำลังได้วันเว้นวันประมาณ 30 นาที / ครั้ง   วันดีคืนร้ายตื่นนอนขึ้นมา รู้สึกเวียนศีรษะทุกครั้งที่พยายามลุกขึ้นนั่ง จนไม่สามารถเดินไปไหนมาไหนได้ บางครั้งมีอาการใจสั่นร่วมด้วย

เมื่อพบกันที่โรงพยาบาล ผลการตรวจร่างกายอยู่ในเกณฑ์ปกติทุกอย่าง ยกเว้นชีพจรเต้นประมาณ 30 ครั้ง/นาที แต่พักเดียวก็เร็วขึ้นถึง 90 – 100 ครั้ง / นาที  เมื่อตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจก็พบลักษณะโรคที่เรียกว่า “Sick sinus syndrome”  พูดง่ายๆ ก็คือ จุดกำเนิดไฟฟ้าธรรมชาติ (แบตฯ) เริ่มอ่อนแรงลง   ผมจึงได้แนะนำให้เปลี่ยนใส่ถ่านให้หัวใจใหม่  คือ ใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจหรือ pace maker นั่นเอง

หลังจากอยู่โรงพยาบาล 2-3 วัน ผู้ป่วยก็กลับบ้านได้เป็นปกติดีพร้อมกับได้รับคำแนะนำให้มาตรวจเครื่องกระตุ้นหัวใจนั้นเป็นระยะๆ  เนื่องจากว่าการใส่เครื่องกระตุ้นดังกล่าวก็เหมือนกับการเปลี่ยนแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือ  คือ  จำเป็นต้องมาเช็คสม่ำเสมอเพื่อดูว่าเมื่อไรแบตเตอรี่ใกล้หมดลง ก็คงต้องเปลี่ยนใส่แบตเตอรี่ใหม่เข้าไป

ผ่านไป 1 ปี ผู้ป่วยได้มาตรวจดูเครื่องกระตุ้นหัวใจตามนัดพร้อมกับผู้หญิงวัยกลางคนอายุราว 40 ปีเศษ ซึ่งมีหน้าตาคล้ายกับผู้ป่วยมาก ผมเข้าใจว่าน่าจะเป็นลูกสาว เมื่อตรวจเช็คเครื่องกระตุ้นหัวใจเสร็จเรียบร้อย   คุยกันต่อไปเรื่อยๆ จึงทราบว่า ผู้หญิงคนดังกล่าวไม่ใช่ลูกสาวแต่เป็นถ่านไฟก้อนใหม่ของผู้ป่วยที่ได้มาใหม่แทนถ่านไฟก้อนเก่าที่เสียชีวิตไปได้  7 – 8 เดือนก่อนหน้านี้  ขณะนี้หัวใจของผู้ป่วยรายนี้ เต้นแรงและสม่ำเสมอเหมือนอายุยังไม่ถึง 50 เลยครับ!!

นิธิ มหานนท์

บทความที่เกี่ยวข้อง

การออกกำลังกาย
Zinc
A matter of cause and effect
แน่น......เจ็บ......ปวด......อึดอัด
Food is medicine (Part I)
Keep breathing


ข้อคิดเห็นทั้งหมดนี้เป็นความคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้อ่าน ไม่เกี่ยวข้องกับเจ้าของเว็บไซต์แต่อย่างใด โปรดแสดงความเห็นด้วยความสุภาพ ถ้าเป็นครั้งแรกที่คุณโพสต์แสดงความเห็น อาจจะมีการคัดกรองเนื้อหาได้ การแสดงความคิดเห็นควรอยู่ในประเด็น ห้ามโจมตีใส่ร้ายบุคคลอื่น หรือทำลิงค์ไปยังเว็บไซต์ที่มีเนื้อหาไม่เกี่ยวข้องกัน ผู้ดูแลเว็บไซต์สามารถแก้ไขหรือลบความคิดเห็นได้ทุกกรณี

   

Your words are your own, not related to the owner of this website. So be nice and helpful if you can. If this is the first time you're posting a comment, it might go into moderation. Keep comments on topic, no personal attacks, external linking for unrelated content. Administrator has right to delete, edit comments for any reason.

Comments are closed.